Chào mừng bạn trở lại CodeTuthub!

Trong thế giới ứng dụng web ngày nay, tính năng tìm kiếm là một yếu tố không thể thiếu. Từ các trang thương mại điện tử khổng lồ đến các blog cá nhân, người dùng luôn mong muốn tìm thấy thông tin mình cần một cách nhanh chóng và chính xác.

Mặc dù Laravel Eloquent có thể giúp chúng ta tìm kiếm dữ liệu dễ dàng với câu lệnh WHERE ... LIKE %keyword%, nhưng đối với các trường văn bản dài và nhu cầu tìm kiếm phức tạp hơn, phương pháp này thường kém hiệu quả, chậm chạp và không tối ưu cho SEO. Đó là lúc Full-Text Search phát huy sức mạnh!

Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng khám phá cách triển khai Full-Text Search trong ứng dụng Laravel của bạn, đặc biệt là sử dụng tính năng có sẵn của MySQL/MariaDB.

Full-Text Search là gì và tại sao nên dùng?

Bạn có thể đã quen với việc tìm kiếm dữ liệu bằng LIKE '%keyword%'. Tuy nhiên, cách này có vài nhược điểm:

  • Hiệu suất kém: Khi dữ liệu lớn, tìm kiếm LIKE sẽ rất chậm vì nó phải quét toàn bộ bảng.
  • Không linh hoạt: Không hỗ trợ tìm kiếm theo mức độ liên quan, tìm kiếm các từ đồng nghĩa, hoặc tìm kiếm trong một cụm từ nhất định.
  • Không phân tích ngôn ngữ: Không hiểu ngữ cảnh, dạng số ít/số nhiều của từ.

Full-Text Search (FTS) là một kỹ thuật tìm kiếm chuyên biệt được thiết kế để tìm kiếm các văn bản lớn một cách hiệu quả và thông minh hơn. FTS hoạt động bằng cách tạo ra các chỉ mục (index) đặc biệt trên các cột văn bản, giúp công cụ tìm kiếm nhanh chóng xác định vị trí của các từ hoặc cụm từ.

Lợi ích của FTS:

  • Tốc độ vượt trội: Tìm kiếm cực nhanh trên lượng lớn dữ liệu.
  • Tìm kiếm thông minh: Hỗ trợ tìm kiếm theo mức độ phù hợp (relevance), tìm kiếm cụm từ chính xác, loại trừ từ (stop words), và thậm chí cả tìm kiếm theo dạng ngữ pháp của từ (stemming).
  • Tối ưu tài nguyên: Giảm tải cho database so với LIKE.

Trong bài viết này, chúng ta sẽ tập trung vào Full-Text Search của MySQL/MariaDB, vốn là một giải pháp mạnh mẽ và dễ triển khai nếu bạn đang dùng các cơ sở dữ liệu này.

Chuẩn bị Database cho Full-Text Search

Để sử dụng Full-Text Search trong MySQL/MariaDB, bạn cần thêm một chỉ mục FULLTEXT vào (các) cột mà bạn muốn tìm kiếm.

Hãy lấy ví dụ một bảng posts với các cột title (tiêu đề) và content (nội dung bài viết).

Bước 1: Tạo Migration (hoặc chỉnh sửa bảng đã có)

Nếu bạn đang tạo bảng mới, thêm chỉ mục FULLTEXT trong migration:

php
// database/migrations/xxxx_xx_xx_create_posts_table.php

use Illuminate\Database\Migrations\Migration;
use Illuminate\Database\Schema\Blueprint;
use Illuminate\Support\Facades\Schema;

class CreatePostsTable extends Migration
{
    /**
     * Run the migrations.
     *
     * @return void
     */
    public function up()
    {
        Schema::create('posts', function (Blueprint $table) {
            $table->id();
            $table->string('title');
            $table->text('content');
            $table->timestamps();

            // Thêm chỉ mục FULLTEXT cho cột title và content
            $table->fullText(['title', 'content']);
        });
    }

    /**
     * Reverse the migrations.
     *
     * @return void
     */
    public function down()
    {
        Schema::dropIfExists('posts');
    }
}

Nếu bảng posts đã tồn tại, bạn cần tạo một migration mới để thêm chỉ mục:

shell
php artisan make:migration add_fulltext_index_to_posts_table --table=posts

Sau đó, chỉnh sửa file migration vừa tạo:

php
// database/migrations/xxxx_xx_xx_add_fulltext_index_to_posts_table.php

use Illuminate\Database\Migrations\Migration;
use Illuminate\Database\Schema\Blueprint;
use Illuminate\Support\Facades\Schema;

class AddFulltextIndexToPostsTable extends Migration
{
    /**
     * Run the migrations.
     *
     * @return void
     */
    public function up()
    {
        Schema::table('posts', function (Blueprint $table) {
            // Thêm chỉ mục FULLTEXT cho cột title và content
            $table->fullText(['title', 'content']);
        });
    }

    /**
     * Reverse the migrations.
     *
     * @return void
     */
    public function down()
    {
        Schema::table('posts', function (Blueprint $table) {
            // Khi rollback, hãy xóa chỉ mục
            $table->dropIndex(['title', 'content']); // Laravel tự động đặt tên index
        });
    }
}

Bước 2: Chạy Migration

Chạy lệnh artisan để áp dụng thay đổi vào database:

php
php artisan migrate

Bây giờ database của bạn đã sẵn sàng cho Full-Text Search.

Sử dụng Full-Text Search trong Laravel Eloquent

Laravel không có một phương thức Eloquent trực tiếp như whereFullText(). Thay vào đó, chúng ta sẽ sử dụng câu lệnh MATCH AGAINST của MySQL thông qua phương thức whereRaw() hoặc orWhereRaw() của Eloquent.

1. Tìm kiếm cơ bản (IN BOOLEAN MODE)

Chế độ tìm kiếm BOOLEAN MODE là chế độ linh hoạt và mạnh mẽ nhất, cho phép bạn sử dụng các toán tử để tinh chỉnh truy vấn. Đây là chế độ khuyến nghị cho hầu hết các trường hợp sử dụng.

Ví dụ: Tìm kiếm bài viết có chứa từ "Laravel" hoặc "Eloquent" trong tiêu đề hoặc nội dung.

php
use App\Models\Post;

// Trong Controller hoặc bất kỳ đâu bạn cần tìm kiếm
public function search(Request $request)
{
    $keyword = $request->input('q');

    // Chuyển đổi từ khóa thành định dạng phù hợp cho BOOLEAN MODE
    // Ví dụ: "laravel eloquent" -> "+laravel +eloquent" (tìm kiếm cả hai từ)
    // Hoặc "laravel -php" -> "+laravel -php" (tìm kiếm laravel nhưng loại trừ php)
    // Tùy chỉnh logic này tùy theo yêu cầu tìm kiếm của bạn
    $searchQuery = '+' . implode(' +', explode(' ', $keyword)); // Đơn giản hóa: yêu cầu tất cả các từ

    $posts = Post::whereRaw(
            "MATCH (title,content) AGAINST (? IN BOOLEAN MODE)",
            [$searchQuery]
        )->get();

    return view('search_results', compact('posts', 'keyword'));
}

Giải thích:

  • MATCH (title,content): Chỉ định các cột có chỉ mục FULLTEXT mà bạn muốn tìm kiếm.
  • AGAINST (? IN BOOLEAN MODE): Đây là nơi bạn truyền từ khóa tìm kiếm và chỉ định chế độ BOOLEAN MODE.
  • ?: Laravel sẽ thay thế dấu hỏi này bằng giá trị của $searchQuery một cách an toàn.

Các toán tử phổ biến trong BOOLEAN MODE:

  • +: Yêu cầu từ đó phải xuất hiện. (Ví dụ: +laravel +eloquent tìm bài có cả "laravel" và "eloquent")
  • _: Loại trừ từ đó. (Ví dụ: +laravel -php tìm bài có "laravel" nhưng không có "php")
  • "": Tìm kiếm một cụm từ chính xác. (Ví dụ: "full-text search")
  • *: Toán tử wildcard (ký tự đại diện). (Ví dụ: app* tìm apple, application, v.v.)
  • ><: Thay đổi mức độ liên quan của từ. (>word1 <word2 nghĩa là word1 quan trọng hơn word2)

Ví dụ nâng cao với BOOLEAN MODE:

Tìm kiếm bài viết có cụm từ "Laravel framework" phải xuất hiện, và có thể có từ "database" nhưng không có từ "php".

php
$searchQuery = '+"Laravel framework" +database -php';

$posts = Post::whereRaw(
    "MATCH (title,content) AGAINST (? IN BOOLEAN MODE)",
    [$searchQuery]
)->get();

2. Tìm kiếm theo mức độ liên quan (IN NATURAL LANGUAGE MODE)

Chế độ này (mặc định nếu không chỉ định BOOLEAN MODE) sẽ sắp xếp kết quả dựa trên mức độ liên quan. Các bài viết có nhiều từ khóa hoặc từ khóa xuất hiện ở vị trí quan trọng (ví dụ: tiêu đề) sẽ có điểm liên quan cao hơn.

php
use App\Models\Post;

public function searchNatural(Request $request)
{
    $keyword = $request->input('q');

    $posts = Post::whereRaw(
            "MATCH (title,content) AGAINST (?)", // Mặc định là IN NATURAL LANGUAGE MODE
            [$keyword]
        )
        ->orderByRaw("MATCH (title,content) AGAINST (?) DESC", [$keyword]) // Sắp xếp theo mức độ liên quan
        ->get();

    return view('search_results_natural', compact('posts', 'keyword'));
}

Lưu ý: Chế độ này thường ít được dùng hơn BOOLEAN MODE vì bạn không thể tùy chỉnh các toán tử. Tuy nhiên, nó tự động xử lý các từ dừng (stop words - những từ phổ biến như "a", "the", "is" mà FTS thường bỏ qua) và phân tích ngôn ngữ cơ bản.

Tích hợp vào Model (Scopes) để tái sử dụng

Để mã nguồn gọn gàng và dễ tái sử dụng, bạn nên tạo một Local Scope trong Model của mình.

php
// app/Models/Post.php

namespace App\Models;

use Illuminate\Database\Eloquent\Builder;
use Illuminate\Database\Eloquent\Model;

class Post extends Model
{
    /**
     * Scope for full-text search on title and content.
     *
     * @param  \Illuminate\Database\Eloquent\Builder  $query
     * @param  string  $keyword
     * @return void
     */
    public function scopeSearch(Builder $query, string $keyword): void
    {
        // Chuyển đổi từ khóa thành định dạng phù hợp cho BOOLEAN MODE
        // Ví dụ: "laravel eloquent" -> "+laravel +eloquent"
        // Bạn có thể tùy chỉnh logic này để hỗ trợ các toán tử khác như "-", ""
        $searchQuery = collect(explode(' ', $keyword))
                        ->filter() // Loại bỏ các khoảng trắng thừa
                        ->map(fn($word) => '+' . $word) // Thêm dấu '+' cho mỗi từ
                        ->implode(' ');

        $query->whereRaw(
            "MATCH (title,content) AGAINST (? IN BOOLEAN MODE)",
            [$searchQuery]
        );
    }
}

Bây giờ, bạn có thể sử dụng scope này trong Controller một cách gọn gàng:

php
use App\Models\Post;
use Illuminate\Http\Request;

class PostController extends Controller
{
    public function index(Request $request)
    {
        $keyword = $request->input('q');

        if ($keyword) {
            $posts = Post::search($keyword)->get();
        } else {
            $posts = Post::all();
        }

        return view('posts.index', compact('posts', 'keyword'));
    }
}

Một số lưu ý quan trọng

  • Engine của MySQL: Full-Text Search chỉ hoạt động với bảng sử dụng engine InnoDB (mặc định từ MySQL 5.5.5+) hoặc MyISAM. InnoDB là lựa chọn ưu tiên cho các ứng dụng hiện đại.
  • Stop Words (Từ dừng): MySQL/MariaDB có một danh sách các từ dừng (như "a", "the", "is", "and", "or") mà nó sẽ bỏ qua khi lập chỉ mục và tìm kiếm. Điều này giúp tăng hiệu suất và độ chính xác cho các từ khóa quan trọng. Bạn có thể cấu hình hoặc tắt tính năng này nếu cần.
  • Ký tự đặc biệt: FTS không xử lý tốt các ký tự đặc biệt hoặc dấu câu. Ví dụ, ABC-123 có thể được phân tích thành hai từ ABC và 123.
  • Ngôn ngữ: FTS trong MySQL/MariaDB hoạt động tốt nhất với tiếng Anh. Đối với các ngôn ngữ khác (ví dụ: tiếng Việt có dấu), bạn có thể cần xem xét các giải pháp chuyên biệt hơn như ElasticSearch hoặc Sphinx, hoặc tùy chỉnh cấu hình FTS của MySQL/MariaDB (ví dụ: cài đặt plugin ngram cho tiếng Nhật/Trung/Hàn có thể áp dụng cho các ngôn ngữ không có dấu phân cách rõ ràng giữa các từ).
  • Giới hạn kích thước: MySQL có giới hạn kích thước cho một từ trong chỉ mục FULLTEXT (mặc định là 84 byte). Các từ dài hơn sẽ bị bỏ qua.
  • Cập nhật chỉ mục: Khi bạn thêm hoặc sửa đổi dữ liệu trong các cột có chỉ mục FULLTEXT, MySQL sẽ tự động cập nhật chỉ mục. Tuy nhiên, nếu bạn có một lượng lớn dữ liệu được thêm vào cùng lúc, việc cập nhật chỉ mục có thể tốn thời gian.

Khi nào nên dùng Full-Text Search của Database và khi nào cần giải pháp bên ngoài?

Nên dùng Full-Text Search của MySQL/MariaDB khi:

  • Ứng dụng của bạn có quy mô vừa và nhỏ.
  • Bạn đã và đang sử dụng MySQL/MariaDB.
  • Nhu cầu tìm kiếm không quá phức tạp, chủ yếu là tìm kiếm từ khóa trong các trường văn bản.
  • Bạn không muốn phụ thuộc vào các dịch vụ bên ngoài.

Cân nhắc giải pháp bên ngoài (như ElasticSearch, Algolia, Sphinx) khi:

  • Ứng dụng của bạn có quy mô lớn, dữ liệu khổng lồ.
  • Bạn cần khả năng tìm kiếm nâng cao: gợi ý tự động (autocomplete), tìm kiếm sai chính tả (fuzzy search), tìm kiếm địa lý, faceting (lọc theo thuộc tính), phân tích ngôn ngữ đa dạng hơn (tiếng Việt có dấu).
  • Bạn muốn tải bớt gánh nặng tìm kiếm ra khỏi database chính.
  • Bạn cần khả năng mở rộng (scaling) cho hệ thống tìm kiếm độc lập.

Lời kết

Việc triển khai Full-Text Search trong Laravel với MySQL/MariaDB là một bước tiến lớn để cải thiện hiệu suất và trải nghiệm tìm kiếm cho người dùng của bạn. Với những hướng dẫn chi tiết trên CodeTuthub, hy vọng bạn có thể dễ dàng tích hợp tính năng mạnh mẽ này vào ứng dụng của mình.

Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi nào trong quá trình thực hiện hoặc muốn tìm hiểu sâu hơn về các giải pháp tìm kiếm nâng cao, đừng ngần ngại để lại bình luận nhé! Chúc bạn thành công!