Bài 34: Sessions trong PHP - Quản lý phiên làm việc của người dùng

Đã cập nhật: 1 năm trước

1. Sessions trong PHP là gì?

Session (phiên làm việc) là một cách để lưu trữ thông tin về người dùng trên máy chủ trong suốt quá trình họ truy cập trang web. Không giống như cookies (lưu trữ trên trình duyệt người dùng), dữ liệu session được lưu trữ an toàn trên máy chủ và chỉ một ID session (phiên) duy nhất được lưu trên trình duyệt. Điều này giúp tăng cường bảo mật và cho phép lưu trữ thông tin lớn hơn, như thông tin đăng nhập, giỏ hàng mua sắm, v.v.

Cách hoạt động của Session:

Khi người dùng bắt đầu phiên làm việc, PHP tạo ra một ID session duy nhất và gửi nó cho người dùng dưới dạng một cookie.
Thông tin của người dùng (như tên, trạng thái đăng nhập, quyền hạn) được lưu trữ trên máy chủ.
Khi người dùng truy cập lại, PHP kiểm tra ID session và kết nối với dữ liệu đã lưu trên máy chủ.

2. Khởi tạo Session trong PHP

Để bắt đầu sử dụng session trong PHP, bạn cần gọi hàm session_start(). Hàm này phải được gọi ở đầu mỗi trang, trước khi có bất kỳ mã HTML nào được gửi đến trình duyệt.

Ví dụ 1: Khởi tạo session và lưu trữ dữ liệu

php

<?php
// Bắt đầu session
session_start();

// Lưu trữ thông tin vào session
$_SESSION['username'] = 'JohnDoe';
$_SESSION['email'] = 'john@example.com';

echo "Session đã được thiết lập.";
?>

Giải thích:

session_start(): Bắt đầu phiên làm việc, nếu session chưa tồn tại, nó sẽ tạo ra một session mới.
$_SESSION[]: Đây là một mảng toàn cục mà PHP sử dụng để lưu trữ dữ liệu của phiên làm việc. Ở đây, chúng ta lưu trữ thông tin username và email vào session.

3. Truy cập dữ liệu Session

Sau khi đã lưu trữ dữ liệu vào session, bạn có thể truy cập lại thông tin này từ bất kỳ trang nào trên trang web (miễn là session chưa hết hạn và session_start() được gọi).

Ví dụ 2: Truy cập dữ liệu session

php

<?php
// Bắt đầu session
session_start();

// Kiểm tra xem session 'username' có tồn tại không
if (isset($_SESSION['username'])) {
    echo "Xin chào, " . $_SESSION['username'] . "!<br>";
    echo "Email của bạn là: " . $_SESSION['email'];
} else {
    echo "Bạn chưa đăng nhập.";
}
?>

Giải thích:

Chúng ta sử dụng isset() để kiểm tra xem session có tồn tại hay không. Nếu tồn tại, chúng ta hiển thị thông tin người dùng đã lưu trữ trong session.

4. Cập nhật và thay đổi dữ liệu trong Session

Dữ liệu trong session có thể dễ dàng được cập nhật bằng cách gán giá trị mới cho các phần tử trong mảng $_SESSION.

Ví dụ 3: Cập nhật session

php

<?php
session_start();

// Cập nhật tên người dùng trong session
$_SESSION['username'] = 'JaneDoe';

echo "Tên đăng nhập đã được cập nhật thành: " . $_SESSION['username'];
?>

Giải thích: Trong ví dụ này, chúng ta cập nhật lại giá trị username trong session từ JohnDoe thành JaneDoe.

5. Xóa dữ liệu trong Session

PHP cung cấp một số cách để xóa dữ liệu trong session hoặc xóa toàn bộ session khi không còn cần thiết.

5.1 Xóa một phần dữ liệu trong session

Bạn có thể xóa một giá trị cụ thể trong session bằng cách sử dụng hàm unset().

Ví dụ 4: Xóa một phần dữ liệu trong session

php

<?php
session_start();

// Xóa username khỏi session
unset($_SESSION['username']);

echo "Username đã được xóa khỏi session.";
?>

Giải thích: Sau khi sử dụng unset(), phần tử username trong session sẽ bị xóa, nhưng các phần tử khác vẫn được giữ lại.

5.2 Xóa toàn bộ session

Để xóa toàn bộ dữ liệu trong session, bạn có thể sử dụng hàm session_unset(). Tuy nhiên, session vẫn tồn tại, chỉ có dữ liệu bên trong bị xóa.

Ví dụ 5: Xóa toàn bộ dữ liệu session

php

<?php
session_start();

// Xóa tất cả dữ liệu trong session
session_unset();

echo "Tất cả dữ liệu trong session đã bị xóa.";
?>

Giải thích:session_unset() chỉ xóa các dữ liệu trong session, không hủy bỏ chính session.

6. Hủy bỏ toàn bộ session

Nếu bạn muốn hủy bỏ toàn bộ session, bao gồm cả việc xóa cookie phiên làm việc và phá hủy dữ liệu trên máy chủ, bạn có thể sử dụng session_destroy().

Ví dụ 6: Hủy bỏ toàn bộ session

php

<?php
session_start();

// Hủy bỏ toàn bộ session
session_destroy();

echo "Session đã bị hủy.";
?>

Giải thích:

session_destroy() sẽ xóa toàn bộ dữ liệu của session trên máy chủ và hủy session hiện tại. Tuy nhiên, các biến $_SESSION vẫn tồn tại cho đến khi trang kết thúc thực thi. Nếu muốn loại bỏ ngay lập tức các biến $_SESSION, bạn có thể gọi thêm session_unset() trước khi session_destroy().

7. Thời gian sống của Session

Theo mặc định, session sẽ tồn tại cho đến khi người dùng đóng trình duyệt. Tuy nhiên, bạn có thể thay đổi thời gian sống của session bằng cách chỉnh sửa thiết lập trong tệp cấu hình php.ini hoặc sử dụng hàm ini_set() trong mã PHP của mình.

Ví dụ 7: Thay đổi thời gian sống của session

php

<?php
// Thay đổi thời gian sống của session thành 1 giờ
ini_set('session.gc_maxlifetime', 3600);

// Bắt đầu session
session_start();

echo "Thời gian sống của session đã được đặt thành 1 giờ.";
?>

Giải thích:

session.gc_maxlifetime đặt thời gian sống của session (tính bằng giây). Ở đây chúng ta đặt thời gian sống là 3600 giây (1 giờ).

8. Session và bảo mật

Khi sử dụng session, đặc biệt trong các ứng dụng liên quan đến dữ liệu nhạy cảm (ví dụ: đăng nhập, thanh toán trực tuyến), bạn cần lưu ý một số vấn đề bảo mật:

Sử dụng HTTPS: Đảm bảo rằng các thông tin session được truyền tải qua kết nối an toàn (HTTPS).
Regenerate Session ID: Để tránh tấn công đánh cắp session (session hijacking), bạn có thể sử dụng session_regenerate_id() để thay đổi ID session định kỳ.

Ví dụ 8: Đổi ID session sau khi đăng nhập

php

<?php
session_start();

// Sau khi người dùng đăng nhập thành công, đổi ID session
session_regenerate_id(true);

$_SESSION['username'] = 'JohnDoe';

echo "Đã đổi ID session và lưu thông tin đăng nhập.";
?>

Giải thích:

session_regenerate_id(true) tạo ra một ID session mới và hủy ID session cũ để giảm thiểu nguy cơ bị tấn công đánh cắp session.

9. Ứng dụng Session trong hệ thống đăng nhập

Session thường được sử dụng để duy trì trạng thái đăng nhập của người dùng. Dưới đây là một ví dụ đơn giản về cách sử dụng session để tạo một hệ thống đăng nhập cơ bản.

Code cho form đăng nhập (`login.php`):

php

<form method="post" action="process_login.php">
    <label for="username">Tên đăng nhập:</label>
    <input type="text" name="username" id="username" required>
    
    <label for="password">Mật khẩu:</label>
    <input type="password" name="password" id="password" required>
    
    <button type="submit">Đăng nhập</button>
</form>

Code xử lý đăng nhập (`process_login.php`):

php

process_login.php

<?php
session_start();

// Giả sử bạn có thông tin đăng nhập từ cơ sở dữ liệu
$correct_username = 'admin';
$correct_password = 'password123';

$username = $_POST['username'];
$password = $_POST['password'];

// Kiểm tra thông tin đăng nhập
if ($username === $correct_username && $password === $correct_password) {
    // Lưu thông tin vào session
    $_SESSION['username'] = $username;
    $_SESSION['loggedin'] = true;
    
    echo "Đăng nhập thành công. Xin chào, " . $_SESSION['username'];
} else {
    echo "Tên đăng nhập hoặc mật khẩu không đúng.";
}
?>

Code kiểm tra người dùng đã đăng nhập chưa (`dashboard.php`):

php

dashboard.php

<?php
session_start();

// Kiểm tra xem người dùng đã đăng nhập chưa
if (isset($_SESSION['loggedin']) && $_SESSION['loggedin'] === true) {
    echo "Chào mừng bạn, " . $_SESSION['username'];
} else {
    echo "Bạn chưa đăng nhập.";
}
?>

10. Kết luận

Sessions là công cụ mạnh mẽ và bảo mật để quản lý dữ liệu người dùng trong quá trình tương tác với trang web. Khác với cookies, session lưu trữ dữ liệu trên máy chủ, giúp bảo mật thông tin nhạy cảm như trạng thái đăng nhập và các giao dịch quan trọng.

Tóm tắt:

session_start(): Bắt đầu hoặc tiếp tục phiên làm việc.
$_SESSION[]: Lưu trữ và truy cập dữ liệu trong session.
session_unset(): Xóa dữ liệu trong session.
session_destroy(): Hủy toàn bộ session.
session_regenerate_id(): Đổi ID session để tăng cường bảo mật.

Chúc bạn học tập hiệu quả trên CodeTutHub!

← Bài 33: Cookies - Lưu trữ và quản lý dữ liệu người dùng

Bài 35: Xử lý file trong PHP - Lưu trữ và quản lý dữ liệu →

Tác giả

Tôi là Toàn Nguyễn, một lập trình viên web fullstack với hơn 10 năm kinh nghiệm trong việc thiết kế và phát triển các hệ thống web và ứng dụng. Chuyên về các công nghệ hiện đại như Laravel, React, Vue.js, và Node.js,... đồng thời có đam mê chia sẻ kiến thức qua các bài viết, khóa học và dự án mã nguồn mở. Tôi muốn giúp cộng đồng lập trình phát triển mạnh mẽ hơn bằng cách cung cấp những hướng dẫn chi tiết, dễ hiểu và thực tế thông qua các chuỗi bài viết trên codetuthub.com.

Cảm ơn bạn đã dành thời gian đọc bài viết, và rất mong nhận được ý kiến đóng góp để nội dung ngày càng hoàn thiện hơn. Bạn có thể kết nối với tôi qua LinkedIn, Facebook. hoặc để lại comment bên dưới!🌟